Τι είναι και πώς μεταδίδεται;

Ο Ιός του Δυτικού Νείλου (West Nile Virus) ανήκει στην οικογένεια των φλαβοϊών (Flaviviridae) και αποτελεί έναν ιό που μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων «κοινών» κουνουπιών. Ο ιός ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1937 στην Αφρική, ενώ πλέον έχει εγκατασταθεί μόνιμα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

• Βασικός κύκλος μετάδοσης: Τα κουνούπια μολύνονται όταν τρέφονται από μολυσμένα πτηνά (άγρια πτηνά), τα οποία αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού στη φύση.
• Μετάδοση στον άνθρωπο: Το μολυσμένο κουνούπι μεταφέρει τον ιό στον άνθρωπο ή σε άλλα θηλαστικά (όπως τα άλογα).
• Μη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο: Οι άνθρωποι θεωρούνται «τελικοί ξενιστές», καθώς δεν μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλα κουνούπια ούτε μεταδίδεται ο ιός μέσω της καθημερινής ατομικής επαφής.
• Εποχικότητα: Η μετάδοση κορυφώνεται κατά τους θερινούς και πρώτους φθινοπωρινούς μήνες (Αύγουστο – Σεπτέμβριο), παράλληλα με την αυξημένη δραστηριότητα των κουνουπιών.

Ποια είναι τα συμπτώματα και πώς γίνεται η διάγνωση;

Η πλειονότητα των ατόμων που μολύνονται από τον ιό δεν εκδηλώνει συμπτώματα. Ωστόσο, η κλινική εικόνα ποικίλλει ανάλογα με τη μορφή της λοίμωξης:

• Ασυμπτωματική μορφή (~80%): Καμία ενόχληση ή σύμπτωμα. Ο οργανισμός καταπολεμά τον ιό αυτόματα.
• Ήπια μορφή / Πυρετός (~20%): Υψηλός πυρετός, πονοκέφαλος, μυαλγίες, αίσθημα κόπωσης, ναυτία, έμετος, εξάνθημα ή διόγκωση λεμφαδένων.
• Σοβαρή / Νευροδιεισδυτική μορφή (<1%): Προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (Εγκεφαλίτιδα, Μηνιγγίτιδα, Οξεία Χαλαρή Παράλυση). Συμπτώματα: σύγχυση, αυχενική δυσκαμψία, μυϊκή αδυναμία έως και κώμα.

Κυνδυνεύουν περισσότερο άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (άνω των 50–65 ετών), ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς, καθώς και άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα (σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα, νεφρική ανεπάρκεια) αντιμετωπίζουν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής επιπλοκής.

Η διάγνωση πραγματοποιείται μέσω ειδικών αιματολογικών εργαστηριακών εξετάσεων για την ανίχνευση ειδικών αντισωμάτων (IgM/IgG) ή με μοριακό έλεγχο (PCR) στο αίμα ή στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

Υπάρχει θεραπεία για τον Ιό του Δυτικού Νείλου;

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία ή εμβόλιο για τον άνθρωπο. Τα αντιβιοτικά δεν έχουν καμία δραστικότητα έναντι των ιών.

• Ήπιες μορφές: Αντιμετωπίζονται υποστηρικτικά με ανάπαυση, επαρκή ενυδάτωση και λήψη κοινών αναλγητικών/αντιπυρετικών.
• Σοβαρές μορφές: Απαιτούν άμεση εισαγωγή στο νοσοκομείο για παροχή υποστηρικτικής αγωγής (χορήγηση υγρών, αναπνευστική υποστήριξη, πρόληψη δευτερογενών λοιμώξεων).

Ποιες περιοχές θεωρούνται υψηλού κινδύνου;

• Περιφέρεια Αττικής: Έντονη κυκλοφορία παρατηρείται σε Δήμους της Ανατολικής Αττικής (π.χ. Σπάτα-Άρτεμις, Μαρκόπουλο, Παλλήνη), του Βορείου Τομέα (π.χ. Αγία Παρασκευή, Χαλάνδρι), του Κεντρικού, Νοτίου και Δυτικού Τομέα.

• Περιφέρεια Θεσσαλίας: Δήμοι Λαρισαίων, Παλαμά, Τεμπών, Τρικκαίων.

• Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας: Δήμοι Πέλλας, Σκύδρας, Νέας Ζίχνης κ.ά.

• Περιοχές υψηλού κινδύνου (Προληπτικός Χαρακτηρισμός): Δήμοι με γεωμορφολογικά και επιδημιολογικά χαρακτηριστικά που ευνοούν τη μετάδοση (π.χ. Αμαρούσιο, Ηράκλειο, Φιλοθέη-Ψυχικό, Μεταμόρφωση, Νέα Φιλαδέλφεια - Νέα Χαλκηδόνα, Νάουσα, Αμφίπολη), όπου λαμβάνονται ενισχυμένα μέτρα επιτήρησης και ελέγχου αιμοδοσίας.

Όπως υπογραμμίζει ο ΕΟΔΥ, τα πλέον ενδεδειγμένα μέτρα για τον έλεγχο και τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου παραμένουν η συστηματική επιδημιολογική επιτήρηση, η έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών από τους αρμόδιους φορείς, καθώς και η υπεύθυνη λήψη μέτρων ατομικής προστασίας από κάθε πολίτη.