Αν και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής είναι κατάκτηση της σύγχρονης επιστήμης, η διατήρηση της ποιότητας ζωής απαιτεί εγρήγορση. Τρεις από τις πιο συχνές και σοβαρές παθήσεις που επηρεάζουν την τρίτη ηλικία είναι η Νόσος Alzheimer, η Οστεοπόρωση και η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδας.

1. Νόσος Alzheimer & Άνοια

Η Νόσος Alzheimer είναι η συχνότερη μορφή άνοιας, αλλά δεν είναι η μόνη (υπάρχουν επίσης η αγγειακή άνοια, η άνοια της νόσου Πάρκινσον κ.ά.). Η άνοια ορίζεται ως ένα σύνδρομο σταδιακής έκπτωσης των νοητικών λειτουργιών (μνήμη, λόγος, κρίση), το οποίο επηρεάζει την καθημερινή αυτονομία του ατόμου.

• Κληρονομικότητα: Μόλις το 1% των περιπτώσεων οφείλεται αμιγώς σε κληρονομική μετάδοση (με πρώιμη έναρξη μεταξύ 30–65 ετών). Στη συντριπτική πλειονότητα, ο κύριος παράγοντας κινδύνου είναι η ηλικία (άνω των 65 ετών).
• Πότε αναζητούμε γιατρό: Όταν το ίδιο το άτομο ή οι οικείοι του παρατηρήσουν αλλαγές στη μνήμη, τη συμπεριφορά ή τη λειτουργικότητα, απαιτείται εκτίμηση από νευρολόγο.

Τα 7 στάδια της νόσου:

Διάγνωση & ρόλος οικογένειας

Η διάγνωση περιλαμβάνει νευροψυχολογικά τεστ, εργαστηριακό έλεγχο (π.χ. βιταμίνη B12) και απεικόνιση (μαγνητική τομογραφία). Η οικογένεια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς απαιτείται υπομονή, σεβασμός και στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό για τη διατήρηση της ποιότητας ζωής του ασθενούς.

2. Οστεοπόρωση

Η οστεοπόρωση είναι μια «σιωπηρή» πάθηση των οστών, στην οποία παρατηρείται μείωση της οστικής μάζας και απώλεια μετάλλων (ασβέστιο, μαγνήσιο). Το αποτέλεσμα είναι η μείωση της αντοχής των οστών και η πρόκληση καταγμάτων χαμηλής ενέργειας από απλές, καθημερινές κινήσεις.

• Συχνές περιοχές καταγμάτων: Σπονδυλική στήλη, ισχίο και καρπός.
• Γιατί λέγεται «σιωπηρή νόσος»: Δεν παρουσιάζει συμπτώματα μέχρι την εκδήλωση του πρώτου κατάγματος. Γι' αυτό ο προληπτικός έλεγχος (μέτρηση οστικής πυκνότητας) είναι απαραίτητος.

Παράγοντες κινδύνου & αίτια

• Δημογραφικά & Φυσιολογικά: Ηλικία (άνω των 50 ετών), γυναικείο φύλο (ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση), λευκή φυλή, αδύνατη σωματική διάπλαση, οικογενειακό ιστορικό.
• Τρόπος Ζωής: Χαμηλή πρόσληψη ασβεστίου, κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, έλλειψη σωματικής άσκησης.
• Δευτεροπαθή Αίτια & Φάρμακα: Αυτοάνοσα νοσήματα, ενδοκρινικές διαταραχές (θυρεοειδής, διαβήτης), γαστρεντερικές παθήσεις (κοιλιοκάκη), καθώς και μακροχρόνια λήψη συγκεκριμένων φαρμάκων (π.χ. κορτιζόνη, χημειοθεραπεία).

3. Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδας

Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας επηρεάζει το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδούς, το οποίο διαθέτει τη μεγαλύτερη πυκνότητα φωτοϋποδοχέων. Εμφανίζεται συνήθως σε άτομα άνω των 60–65 ετών.

Σημαντικό: Η πάθηση επηρεάζει μόνο την κεντρική όραση, αφήνοντας την περιφερική όραση ανέπαφη. Επομένως, δεν οδηγεί σε ολική τυφλότητα, ενώ είναι παντελώς ανώδυνη.

Τύποι της πάθησης:

• Ξηρά Μορφή (Συχνότερη): Εξελίσσεται αργά σε βάθος ετών, προκαλώντας σταδιακή μείωση της κεντρικής όρασης. Συχνά προηγούνται εναποθέσεις που ονομάζονται Drusen.

• Υγρά Μορφή (Πιο Επιθετική): Χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη παθολογικών αγγείων τα οποία διαρρέουν υγρό ή αιμορραγούν, δημιουργώντας οίδημα και ουλή. Απαιτεί άμεση διάγνωση και θεραπευτική παρέμβαση.

Συμπτώματα, αίτια & διάγνωση

• Συμπτώματα: Παραμόρφωση των ευθειών γραμμών (φαίνονται κυματοειδείς), δυσκολία στο διάβασμα ή την αναγνώριση προσώπων, και σε προχωρημένα στάδια (ή σε αιμορραγία) εμφανίζεται μια σκοτεινή/μαύρη κηλίδα στο κέντρο του οπτικού πεδίου.
• Παράγοντες Κινδύνου: Ηλικία, κληρονομική προδιάθεση, κάπνισμα, γυναικείο φύλο, αυξημένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και ανθυγιεινή διατροφή.
• Διαγνωστικά Εργαλεία: Έλεγχος με τον πίνακα Amsler, βυθοσκόπηση, Οπτική Τομογραφία Συνοχής (OCT) και OCT-αγγειογραφία.