Τι ακριβώς είναι το άγχος αποχωρισμού του τηλεφώνου;

Με τον όρο αυτό περιγράφεται ο έντονος, παράλογος φόβος του να βρεθεί κανείς χωρίς το smartphone του ή να μην έχει τη δυνατότητα να ελέγξει άμεσα κλήσεις, μηνύματα και ειδοποιήσεις. Όπως εξηγούν σύμβουλοι ψυχικής υγείας η εξάρτηση αυτή εκδηλώνεται μέσα από καθημερινές, συχνά ασυνείδητες συμπεριφορές:

• Ο καταναγκαστικός έλεγχος: Η ανάγκη να κοιτάζουμε την οθόνη κάθε λίγα λεπτά, ακόμη και χωρίς συγκεκριμένο λόγο.
• Το σύνδρομο της «φανταστικής» δόνησης: Η ψευδαίσθηση ότι το κινητό χτυπάει ή δονείται στην τσέπη μας.
• Η χρήση σε ακατάλληλα μέρη: Το να παίρνει κανείς το κινητό μαζί του στο ντους, στο μπάνιο ή να το ελέγχει κατά τη διάρκεια ενός επαγγελματικού δείπνου και μιας σημαντικής συνάντησης.
• Ο φόβος της «απώλειας οπτικής επαφής»: Το έντονο στρες που δημιουργείται όταν η συσκευή δεν βρίσκεται κάπου όπου μπορούμε να τη βλέπουμε άμεσα.

Ποιους επηρεάζει περισσότερο;

Η αλήθεια είναι πως όποιος έχει στην κατοχή του ένα smartphone είναι δυνητικά ευάλωτος. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν συγκεκριμένες τάσεις:

Σύμφωνα με στοιχεία από το Ηνωμένο Βασίλειο, περίπου το 66% των ενηλίκων εμφανίζει σημάδια έντονου άγχους όταν αποχωρίζεται το κινητό του, με τις γυναίκες να παρουσιάζουν ελαφρώς μεγαλύτερη ευπάθεια σε σχέση με τους άνδρες.

Οι ηλικιακές ομάδες που πλήττονται περισσότερο είναι οι νέοι 18-34 ετών, καθώς πρόκειται για τις γενιές που έχουν εντάξει πλήρως το κινητό σε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς τους. Παράλληλα, παγκόσμιες μελέτες (όπως αυτή της εταιρείας Flurry σε εκατοντάδες χιλιάδες εφαρμογές) επιβεβαιώνουν ότι ο αριθμός των εξαρτημένων χρηστών παρουσιάζει ραγδαία, τριψήφια άνοδο χρόνο με τον χρόνο.

Οι «αόρατες» συνέπειες στην υγεία και τις σχέσεις μας.

Αυτή η σύγχρονη εξάρτηση δεν περιορίζεται στο χαμένο χρόνο μπροστά από μια οθόνη. Οι προεκτάσεις της αγγίζουν βαθιά την ψυχική και σωματική μας υγεία:

1. Διαρκής υπερδιέγερση και άγχος

Οι ασταμάτητοι ήχοι των ειδοποιήσεων κρατούν το νευρικό μας σύστημα σε μόνιμη εγρήγορση. Αυτό διασπά τη συγκέντρωσή μας, μειώνει την παραγωγικότητα και αυξάνει κατακόρυφα τα επίπεδα του καθημερινού στρες.

2. Διαταραχές στον ύπνο

Η υπερβολική χρήση του κινητού, ειδικά πριν από την κατάκλιση, συνδέεται άμεσα με την κακή ποιότητα ύπνου. Μελέτες από το Πανεπιστήμιο του Γκέτεμποργκ στη Σουηδία δείχνουν ότι η συνήθεια αυτή μπορεί να οδηγήσει σε αϋπνία, έντονη κόπωση, ακόμη και σε συμπτώματα κατάθλιψης, ιδιαίτερα στους νέους.

3. Φθορά στις διαπροσωπικές σχέσεις

Όταν μιλάτε με κάποιον πρόσωπο με πρόσωπο και εκείνος κοιτάζει συνεχώς την οθόνη του, δημιουργείται ένα αίσθημα απόρριψης και υποτίμησης. Έρευνες (όπως αυτή του Πανεπιστημίου του Essex) επιβεβαιώνουν ότι η παρουσία του κινητού στο τραπέζι μπορεί να σαμποτάρει τη δημιουργία ουσιαστικής, βαθιάς επικοινωνίας.

4. Σωματική καταπόνηση και μικρόβια

Η συνεχής εστίαση σε μια μικρή οθόνη κουράζει τα μάτια και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όρασης. Επιπλέον, τα τηλέφωνά μας φιλοξενούν τεράστιο αριθμό βακτηρίων, αυξάνοντας τον κίνδυνο λοιμώξεων κάθε φορά που τα φέρνουμε σε επαφή με το πρόσωπό μας.

Πώς να ξαναπάρετε τον έλεγχο στα χέρια σας

Αν νιώθετε ότι αναστατώνεστε όταν ξεμένετε από μπαταρία ή δεδομένα, ή αν πιάνετε τον εαυτό σας να αναζητά το κινητό μηχανικά, ήρθε η ώρα για μια ψηφιακή αποτοξίνωση:

• Κάντε μικρά βήματα: Ξεκινήστε απενεργοποιώντας τις ειδοποιήσεις των social media ή κλείνοντας εντελώς το WiFi και τα 4G για μικρά, προκαθορισμένα διαστήματα μέσα στην ημέρα (π.χ. κατά τη διάρκεια του φαγητού).
• Θέστε όρια: Αποφύγετε να παίρνετε το κινητό στο μπάνιο στο κρεβάτι ή στο τραπέζι των συναντήσεων.
• Εκπαιδεύστε το μυαλό σας: Η απεξάρτηση θέλει εξάσκηση. Όσο περισσότερο συνηθίζετε να λειτουργείτε χωρίς τη συσκευή δίπλα σας, τόσο πιο γρήγορα θα υποχωρήσει το άγχος της «χαμένης ειδοποίησης».

Το smartphone είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο για να κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη, όχι για να την ελέγχει. Η πραγματική ζωή συμβαίνει εκεί που η οθόνη παραμένει κλειστή!